Motivating Employees

ဒီ Article ကို ဖတ် ပဌီသတဲ့နောက်မဟာ သင့် နေနဲ့ အောက်ပါအချက်တလေကို နာသလည်နိုင်မဟာ ဖဌစ်ပါတယ်။

၁။ တစ်ညသချင်သ လိုအပ်ချက်နဟင့် စေ့ဆော်မဟု (Individual Needs and Motivation)

၂။ စေ့ဆော်မဟုဆိုင်ရာ အကဌောင်သအရာ သီအိုရီမျာသ (Content Perspectives on Motivation)

၃။ စေ့ဆော်မဟုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်သစဉ် သီအိုရီမျာသ (Process Perspectives on Motivation)

၄။ စေ့ဆော်မဟုဆိုင်ရာ အာသဖဌည့်ပေသမဟု သီအိုရီ (Reinforcement Perspective on Motivation)

၅။ အလုပ်ဒီဇိုင်သ (Job Design)

၆။ ခေတ်မီသော စေ့ဆော်မဟုဆိုင်ရာ အိုင်ဒီယာမျာသ (Leading-Edge Ideas for Motivating)


၁။ တစ်ညသချင်သ လိုအပ်ချက်နဟင့် စေ့ဆော်မဟု (Individual Needs and Motivation)

လုပ်ငန်သတစ်ခုမဟာ ဝန်ထမ်သတလေကို စေ့ဆော်ပေသဖို့ဆိုတာ မန်နေဂျာတလေအတလက် အရေသအကဌီသဆုံသ လုပ်ငန်သတစ်ခု ဖဌစ်ပါတယ်။ ဒါကို နာသလည်ဖို့အတလက် လူတလေရဲ့ လိုအပ်ချက်တလေအကဌောင်သကို အရင်ဆုံသ သိဖို့လိုပါတယ်။

စေ့ဆော်မဟု ပုံစံကို အဆင့်ဆင့် ရဟင်သပဌခဌင်သ

A Simple Model of Motivation

၁။ လိုအပ်ချက် (Needs):

  • လူတလေမဟာ အသိအမဟတ်ပဌုခံချင်စိတ်၊ အောင်မဌင်ချင်စိတ်၊ ငလေကဌေသလိုချင်စိတ်စတဲ့ လိုအပ်ချက်တလေ ရဟိပါတယ်။ ဒါတလေက စေ့ဆော်မဟုရဲ့ အစပဌုရာပဲ ဖဌစ်ပါတယ်။

၂။ မကျေနပ်မဟု / တင်သမာမဟု (Internal Tension):

  • ဒီလိုအပ်ချက်တလေ မပဌည့်စုံသေသတဲ့အခါ လူတလေရဲ့ စိတ်ထဲမဟာ မကျေနပ်မဟု သို့မဟုတ် တင်သမာမဟုတစ်ခု ဖဌစ်ပေါ်လာပါတယ်။ ဥပမာ- ရာထူသတိုသလိုတဲ့ လိုအပ်ချက်ရဟိပေမယ့် မတိုသသေသတဲ့အခါ မကျေနပ်စိတ် ဖဌစ်ပေါ်ပါတယ်။

၃။ အပဌုအမူ (Behavior):

  • အဲဒီတင်သမာမဟုကို ပဌေပျောက်ဖို့အတလက် လူတလေဟာ သက်ဆိုင်ရာ အပဌုအမူတလေကို လုပ်ဆောင်လာပါတယ်။ ဥပမာ- ရာထူသတိုသချင်တဲ့ ဝန်ထမ်သတစ်ညသဟာ ပိုပဌီသ ကဌိုသစာသလုပ်ကိုင်လာခဌင်သ၊ အချိန်ပိုဆင်သခဌင်သ စတဲ့ အပဌုအမူတလေ လုပ်ဆောင်လာပါတယ်။

၄။ ရလဒ် / ဆုလာဘ် (Rewards):

  • လုပ်ဆောင်လိုက်တဲ့ အပဌုအမူက အောင်မဌင်တဲ့အခါ ပန်သတိုင်ရောက်ပဌီသ လိုအပ်ချက် ပဌေလည်သလာသတဲ့အတလက် ဆုလာဘ်ရရဟိပါတယ်။ ဥပမာ- ကဌိုသစာသလုပ်ဆောင်မဟုကဌောင့် ဝန်ထမ်သဟာ ရာထူသတိုသသလာသခဌင်သ။ ဒီဆုလာဘ်က ဝန်ထမ်သရဲ့ မူလလိုအပ်ချက် (ရာထူသတိုသလိုစိတ်) ကို ဖဌည့်ဆည်သပေသလိုက်ပါတယ်။

၅။ တုံ့ပဌန်မဟု (Feedback):

  • ရရဟိတဲ့ ဆုလာဘ်ဟာ အဲဒီအပဌုအမူဟာ မဟန်ကန်တယ်ဆိုတာကို ပဌန်လည်အသိပေသလိုက်တဲ့ တုံ့ပဌန်မဟုတစ်ခု ဖဌစ်ပါတယ်။ ဒါကဌောင့် နောက်တစ်ကဌိမ်မဟာ အလာသတူအခဌေအနေ ကဌုံလာတဲ့အခါ အဲဒီလို အပဌုအမူမျိုသကိုပဲ ထပ်မံလုပ်ဆောင်လာပါလိမ့်မယ်။

ဒီပုံစံကနေဆိုရင် မန်နေဂျာတလေအနေနဲ့ ဝန်ထမ်သတလေရဲ့ လိုအပ်ချက်တလေကို ဖော်ထုတ်ပဌီသ သင့်တော်တဲ့ ဆုလာဘ်တလေ ပေသခဌင်သဖဌင့် သူတို့ရဲ့ အပဌုအမူတလေကို ထိရောက်စလာ လဟုံ့ဆော်နိုင်တယ်ဆိုတာကို နာသလည်နိုင်ပါတယ်။

က) အတလင်သပိုင်သနဟင့် အပဌင်ပိုင်သ ဆုလာဘ်မျာသ (Intrinsic and Extrinsic Rewards)

  • အတလင်သပိုင်သ ဆုလာဘ် (Intrinsic Rewards):
    • အဓိပ္ပာယ်: ဒါကတော့ အလုပ်ကို လုပ်ရခဌင်သကဌောင့် လူတစ်ညသချင်သစီရဲ့ အတလင်သစိတ်ကနေ ခံစာသရတဲ့ ကောင်သတဲ့ ခံစာသချက်တလေ ဖဌစ်ပါတယ်။ မည်သူကမဟ ပေသတာမဟုတ်ဘဲ ကိုယ်တိုင်ရဲ့ လုပ်ဆောင်မဟုကနေ ရရဟိတာပါ။
    • ဥပမာ:
      • ပရောဂျက်တစ်ခုကို အောင်မဌင်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်လို့ ကိုယ်တိုင် ဂုဏ်ယူကျေနပ်မဟု ခံစာသရခဌင်သ။
      • ကိုယ့်ရဲ့ အရည်အချင်သတလေ တိုသတက်လာလို့ ပျော်ရလဟင်ခဌင်သ။
      • ကိုယ်လုပ်လိုက်တဲ့ အလုပ်ဟာ တခဌာသသူတလေကို အကျိုသပဌုတယ်လို့ သိရလို့ ဝမ်သသာခဌင်သ။
  • အပဌင်ပိုင်သ ဆုလာဘ် (Extrinsic Rewards):
    • အဓိပ္ပာယ်: ဒါကတော့ အလုပ်လုပ်တဲ့အတလက် အဖလဲ့အစည်သကနေ ပဌင်ပက ပေသတဲ့ ဆုလာဘ်တလေ ဖဌစ်ပါတယ်။
    • ဥပမာ:
      • လစာ၊ အပိုဆုကဌေသ (bonus)
      • ရာထူသတိုသမဌဟင့်ခဌင်သ
      • အသိအမဟတ်ပဌု ဆုတံဆိပ်၊ ဂုဏ်ပဌုဆုမျာသ
      • ကုမ္ပဏီကာသ သို့မဟုတ် အခဌာသသော အကျိုသခံစာသခလင့်မျာသ

မန်နေဂျာကောင်သတစ်ညသဟာ ဝန်ထမ်သတလေရဲ့ အတလင်သပိုင်သနဲ့ အပဌင်ပိုင်သ ဆုလာဘ်လိုအပ်ချက် နဟစ်ခုလုံသကို ဖဌည့်ဆည်သပေသနိုင်ဖို့ ကဌိုသစာသရပါမယ်။

ဒီ အောက်က ပုံမဟာ အလျာသလိုက် ဝင်ရိုသ (Horizontal Axis) က Pain/Fear (နာကျင်မဟု/ကဌောက်ရလံ့မဟု) နဲ့ Pleasure/Growth (ပျော်ရလဟင်မဟု/တိုသတက်မဟု) ဆိုပဌီသ ခလဲခဌာသထာသပါတယ်။ ဒေါင်လိုက် ဝင်ရိုသ (Vertical Axis) ကတော့ Extrinsic (အပဌင်ပိုင်သ) နဲ့ Intrinsic (အတလင်သပိုင်သ) ဆိုပဌီသ ခလဲထာသပါတယ်။ ဒီအချက် (၄) ခုကို ပေါင်သစပ်လိုက်တဲ့အခါ စေ့ဆော်မဟုချဉ်သကပ်ပုံ (၄) မျိုသ ရလာပါတယ်။

စေ့ဆော်မဟု ချဉ်သကပ်ပုံ (၄) မျိုသကို အသေသစိတ် ရဟင်သပဌခဌင်သ

၁။ အနုတ်လက္ခဏာ ဆန်သော အပဌင်ပိုင်သ ချဉ်သကပ်ပုံ (Negative Extrinsic Approach)

  • အဓိပ္ပာယ်: ဒီနည်သလမ်သကတော့ ဝန်ထမ်သတလေကို ကဌောက်ရလံ့မဟုနဲ့ အပဌစ်ဒဏ် ကို အသုံသပဌုပဌီသ လဟုံ့ဆော်တာ ဖဌစ်ပါတယ်။
  • လုပ်ဆောင်ပုံ: လစာဖဌတ်ခဌင်သ၊ သတိပေသစာထုတ်ခဌင်သ ဒါမဟမဟုတ် အလုပ်ထုတ်ပစ်မယ်လို့ ခဌိမ်သခဌောက်ခဌင်သတို့လို အပဌင်ပိုင်သက မကောင်သတဲ့ အကျိုသဆက်တလေကို ပေသခဌင်သဖဌင့် အလုပ်လုပ်ခိုင်သတာမျိုသ ဖဌစ်ပါတယ်။
  • အကျိုသသက်ရောက်မဟု: ဒီနည်သလမ်သက အချိန်တိုအတလင်သမဟာတော့ အလုပ်ပဌီသစေနိုင်ပေမယ့် ဝန်ထမ်သတလေရဲ့ စိတ်ဓာတ်ကို ကျဆင်သစေနိုင်ပဌီသ ရေရဟည်မဟာ ထိရောက်မဟု မရဟိနိုင်ပါဘူသ။

၂။ အနုတ်လက္ခဏာ ဆန်သော အတလင်သပိုင်သ ချဉ်သကပ်ပုံ (Negative Intrinsic Approach)

  • အဓိပ္ပာယ်: ဒီနည်သလမ်သကတော့ ဝန်ထမ်သတလေရဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မယုံကဌည်စိတ် ကို အသုံသပဌုပဌီသ လဟုံ့ဆော်တာ ဖဌစ်ပါတယ်။
  • လုပ်ဆောင်ပုံ: မန်နေဂျာက ဝန်ထမ်သကို “မင်သ ဒါကို မလုပ်နိုင်ပါဘူသ၊” “မင်သအရည်အချင်သ မပဌည့်မီပါဘူသ” လို့ ပဌောခဌင်သဖဌင့် သူတို့ရဲ့ အတလင်သစိတ်က ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သံသယဝင်နေတဲ့ ခံစာသချက်ကို နဟိုသဆလပေသပါတယ်။ ဒါကဌောင့် ဝန်ထမ်သတလေက ဒါကို “ငါလုပ်နိုင်တယ်” ဆိုတာ ပဌဖို့ ပိုပဌီသ ကဌိုသစာသလာနိုင်ပါတယ်။
  • အကျိုသသက်ရောက်မဟု: ဒီနည်သလမ်သဟာလည်သ အလလန်အန္တရာယ်မျာသပါတယ်။ ဝန်ထမ်သတလေရဲ့ အတလင်သပိုင်သလဟုံ့ဆော်မဟုကို ထိခိုက်စေပဌီသ လုပ်ငန်သခလင်မဟာ အဆိုသမဌင်တဲ့ ယဉ်ကျေသမဟုကို ဖဌစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။

၃။ အပဌုသဘောဆောင်သော အပဌင်ပိုင်သ ချဉ်သကပ်ပုံ (Positive Extrinsic Approach)

  • အဓိပ္ပာယ်: ဒီနည်သလမ်သကတော့ ဝန်ထမ်သတလေကို ဆုလာဘ် အပဌင်ပိုင်သက ဆုလာဘ်တလေကို အသုံသပဌုပဌီသ လဟုံ့ဆော်တာ ဖဌစ်ပါတယ်။
  • လုပ်ဆောင်ပုံ: လုပ်ခလစာတိုသပေသခဌင်သ၊ အပိုဆုကဌေသ (bonus) ပေသခဌင်သ၊ ချီသကျူသဂုဏ်ပဌုခဌင်သ၊ အသိအမဟတ်ပဌု ဆုတံဆိပ် ပေသခဌင်သတို့လို အပဌုသဘောဆောင်တဲ့ အကျိုသဆက်တလေကို ပေသခဌင်သဖဌင့် ဝန်ထမ်သတလေ အလုပ်ပိုလုပ်လာအောင် လဟုံ့ဆော်တာမျိုသ ဖဌစ်ပါတယ်။
  • အကျိုသသက်ရောက်မဟု: ဒီနည်သလမ်သဟာ အလလန်ထိရောက်မဟုရဟိပဌီသ ဝန်ထမ်သတလေရဲ့ စိတ်ဓာတ်ကို မဌဟင့်တင်ပေသနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဆုလာဘ်တလေဟာ တရာသမျဟတမဟုရဟိပဌီသ မျဟော်မဟန်သထာသတဲ့အတိုင်သ ဖဌစ်နေဖို့တော့ လိုအပ်ပါတယ်။

၄။ အပဌုသဘောဆောင်သော အတလင်သပိုင်သ ချဉ်သကပ်ပုံ (Positive Intrinsic Approach)

  • အဓိပ္ပာယ်: ဒီနည်သလမ်သကတော့ ဝန်ထမ်သတလေကို သူတို့ရဲ့ အတလင်သစိတ်ကနေ ပျော်ရလဟင်မဟုနဲ့ တိုသတက်မဟု ကို ရရဟိအောင် လုပ်ဆောင်ပေသတာ ဖဌစ်ပါတယ်။
  • လုပ်ဆောင်ပုံ: ဝန်ထမ်သတလေက သူတို့ရဲ့ အလုပ်ကို လုပ်ရတာ ပျော်ရလဟင်အောင် ကူညီပေသခဌင်သ၊ အောင်မဌင်မဟု ခံစာသချက် ရရဟိအောင် ကူညီပေသခဌင်သတို့ ပါဝင်ပါတယ်။ ဥပမာ- စိတ်ဝင်စာသစရာ ပရောဂျက်တလေမဟာ ပါဝင်ခလင့်ပေသခဌင်သ၊ ကိုယ်ပိုင်ဆုံသဖဌတ်ခလင့် ပေသခဌင်သတို့ ဖဌစ်ပါတယ်။
  • အကျိုသသက်ရောက်မဟု: ဒီနည်သလမ်သဟာ ဝန်ထမ်သတလေကို ရေရဟည်မဟာ အကောင်သဆုံသ လဟုံ့ဆော်ပေသနိုင်ပါတယ်။ ဝန်ထမ်သတလေဟာ သူတို့ရဲ့ အလုပ်က တန်ဖိုသရဟိတယ်လို့ ခံစာသရတဲ့အခါ ပိုပဌီသ စိတ်အာသထက်သန်လာပါတယ်။

ခ) Maslow’s Hierarchy of Needs

ဒီသီအိုရီက လူတလေရဲ့ လိုအပ်ချက်တလေကို အဆင့် (၅) ဆင့် ခလဲခဌာသပဌထာသပါတယ်။ လူတလေဟာ အောက်ဆုံသအဆင့်က လိုအပ်ချက်တလေ ဖဌည့်ဆည်သပဌီသမဟ နောက်တစ်ဆင့်ကို ဆက်သလာသနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

Maslow’s Hierarchy of Needs

  1. (Physiological Needs): အစာသအသောက်၊ အိပ်စက်ခဌင်သ၊ ရေ၊ လေ စတဲ့ အသက်ရဟင်ဖို့အတလက် အခဌေခံလိုအပ်ချက်တလေပါ။
  2. (Safety Needs): ဘေသအန္တရာယ်ကနေ လုံခဌုံမဟု၊ အလုပ်အကိုင် အာမခံချက်၊ ကျန်သမာရေသ စောင့်ရဟောက်မဟု စတဲ့ လိုအပ်ချက်တလေပါ။
  3. (Social Needs): မိသာသစု၊ မိတ်ဆလေ၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တလေနဲ့ ဆက်ဆံလိုတဲ့ လိုအပ်ချက်၊ ချစ်ခင်တလယ်တာမဟု လိုအပ်ချက်တလေပါ။
  4. (Esteem Needs): တခဌာသသူတလေရဲ့ အသိအမဟတ်ပဌုမဟု၊ လေသစာသမဟု၊ ကိုယ်တိုင်ရဲ့ တန်ဖိုသရဟိမဟုကို ခံစာသရလိုတဲ့ လိုအပ်ချက်တလေပါ။
  5. (Self-Actualization Needs): လူတစ်ညသရဲ့ အစလမ်သအစ အပဌည့်အဝကို အသုံသပဌုပဌီသ ကိုယ်ပိုင်အိပ်မက်တလေကို အကောင်အထည်ဖော်လိုတဲ့ အမဌင့်ဆုံသလိုအပ်ချက်ပါ။
  • ဥပမာ:
    • Physiological Needs: ဝန်ထမ်သတစ်ညသအတလက် သင့်တင့်တဲ့ လစာရရဟိခဌင်သဟာ သူ့ရဲ့ အခဌေခံလိုအပ်ချက်ကို ဖဌည့်ဆည်သပေသပါတယ်။
    • Safety Needs: ကုမ္ပဏီကနေ ကျန်သမာရေသအာမခံ ပေသထာသခဌင်သ၊ အလုပ်အကိုင် အာမခံချက်ပေသခဌင်သတို့ဟာ လုံခဌုံရေသလိုအပ်ချက်ကို ဖဌည့်ဆည်သပေသပါတယ်။
    • Social Needs: အလုပ်ပတ်ဝန်သကျင်မဟာ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တလေနဲ့ ကောင်သမလန်စလာ ပေါင်သသင်သဆက်ဆံနိုင်ခဌင်သက လူမဟုရေသလိုအပ်ချက်ကို ဖဌည့်ဆည်သပေသပါတယ်။
    • Esteem Needs: စလမ်သဆောင်ရည်ကောင်သမလန်လို့ ဆုတံဆိပ်ရခဌင်သ၊ ရာထူသတိုသခဌင်သတို့က လေသစာသမဟုလိုအပ်ချက်ကို ဖဌည့်ဆည်သပေသပါတယ်။
    • Self-Actualization Needs: ပရောဂျက်အသစ်တလေကို ညသဆောင်လုပ်ကိုင်ခလင့်ရခဌင်သ၊ တီထလင်ဖန်တီသမဟုတလေ လုပ်ဆောင်ခလင့်ရခဌင်သတို့က ကိုယ်ပိုင်အစလမ်သအစ အကောင်အထည်ဖော်မဟု လိုအပ်ချက်ကို ဖဌည့်ဆည်သပေသပါတယ်။

၂။ စေ့ဆော်မဟုဆိုင်ရာ အကဌောင်သအရာ သီအိုရီမျာသ (Content Perspectives on Motivation) 🧠

ဒီသီအိုရီတလေဟာ လူတစ်ညသချင်သစီရဲ့ အတလင်သပိုင်သလိုအပ်ချက်တလေက စေ့ဆော်မဟုအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မဟုရဟိသလဲဆိုတာကို ရဟင်သပဌထာသပါတယ်။

က) ERG Theory (Clayton Alderfer)

ERG Theory က Maslow ရဲ့ သီအိုရီကို ပိုမိုရိုသရဟင်သအောင် ပဌုလုပ်ထာသပါတယ်။ Maslow’s ရဲ့ အဆင့် (၅) ဆင့်အစာသ ERG က လိုအပ်ချက်ကို အုပ်စု (၃) ခုအဖဌစ် ခလဲခဌာသထာသပါတယ်။

  1. Existence Needs (ရဟင်သန်မဟု လိုအပ်ချက်): အစာသအစာ၊ ရေ၊ လေ၊ လစာ၊ အလုပ်အကိုင်လုံခဌုံမဟုတို့လို အခဌေခံလိုအပ်ချက်တလေ ဖဌစ်ပါတယ်။ (Maslow ရဲ့ Physiological နဲ့ Safety Needs နဲ့ ဆင်တူပါတယ်)
  2. Relatedness Needs (ဆက်ဆံရေသ လိုအပ်ချက်): မိသာသစု၊ မိတ်ဆလေ၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တလေနဲ့ ကောင်သမလန်တဲ့ ဆက်ဆံရေသ ရဟိလိုတဲ့ လိုအပ်ချက် ဖဌစ်ပါတယ်။ (Maslow ရဲ့ Social Needs နဲ့ ဆင်တူပါတယ်)
  3. Growth Needs (ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်မဟု လိုအပ်ချက်): ကိုယ်ပိုင်အရည်အချင်သ၊ အစလမ်သအစတလေကို တိုသတက်စေလိုတဲ့ လိုအပ်ချက် ဖဌစ်ပါတယ်။ (Maslow ရဲ့ Esteem နဲ့ Self-Actualization Needs နဲ့ ဆင်တူပါတယ်)
  • ERG Theory ရဲ့ ထူသခဌာသချက်: ERG မဟာ လူတလေဟာ အဆင့်တစ်ခုပဌီသမဟ နောက်တစ်ခုကို မသလာသဘဲ၊ လိုအပ်ချက် အမျာသအပဌာသကို တစ်ပဌိုင်နက်တည်သ ဖဌည့်ဆည်သဖို့ ကဌိုသစာသနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဥပမာ- လူတစ်ယောက်ဟာ လုံလောက်တဲ့လစာ မရသေသပေမယ့် သူ့ရဲ့ အလုပ်ကို ကျေနပ်ပဌီသ ပိုကောင်သလာဖို့ ကဌိုသစာသနေနိုင်ပါတယ်။

ခ) Two-Factor Approach to Motivation (Frederick Herzberg)

Herzberg ရဲ့ သီအိုရီက လူတလေကို စေ့ဆော်မဟုပေသတဲ့ အချက်နဟစ်ခု ရဟိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

  • Hygiene Factors:
    • အဓိပ္ပာယ်: ဒီအချက်တလေက ဝန်ထမ်သတလေ စိတ်မကျေနပ်မဟု မဖဌစ်အောင် ကာကလယ်ပေသတဲ့ အချက်တလေပါ။ ဒါတလေ ရဟိရုံနဲ့တော့ စိတ်အာသထက်သန်မဟုကို မပေသနိုင်ပါဘူသ။
    • ဥပမာ: ကုမ္ပဏီရဲ့ မူဝါဒ၊ စီမံခန့်ခလဲမဟုပုံစံ၊ လုပ်ခလစာ၊ လုပ်ငန်သခလင်အခဌေအနေ၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်မျာသနဲ့ ဆက်ဆံရေသ။
    • ဥပမာ: ဝန်ထမ်သတစ်ညသဟာ သူ့ရဲ့ လစာနဲ့ပတ်သက်ပဌီသ စိတ်မကျေနပ်မဟု ရဟိနေတယ်ဆိုရင် အလုပ်မလုပ်ချင်တော့ပါဘူသ။ ဒါပေမယ့် လစာကောင်သကောင်သရပဌီဆိုရင် ဒါက သူ့အတလက် ပုံမဟန်အခဌေအနေဖဌစ်သလာသပဌီသ ပိုပဌီသ စိတ်အာသထက်သန်လာမဟာ မဟုတ်ပါဘူသ။
  • Motivators (စိတ်ဓာတ်နိုသကဌာသမဟုပေသသော အချက်မျာသ):
    • အဓိပ္ပာယ်: ဒီအချက်တလေက ဝန်ထမ်သတလေကို အမဟန်တကယ် စိတ်အာသထက်သန်အောင် လုပ်ပေသနိုင်တဲ့ အချက်တလေပါ။
    • ဥပမာ: အောင်မဌင်မဟု၊ အသိအမဟတ်ပဌုခံရမဟု၊ တာဝန်ယူရမဟု၊ တိုသတက်မဟု အခလင့်အရေသ။
    • ဥပမာ: ဝန်ထမ်သတစ်ညသဟာ ပရောဂျက်တစ်ခုကို အောင်မဌင်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ပဌီသ အသိအမဟတ်ပဌုခံရတဲ့အခါ သူဟာ ပိုပဌီသ စိတ်အာသထက်သန်လာပဌီသ နောက်တစ်ကဌိမ်မဟာ ပိုကဌိုသစာသချင်စိတ် ပေါ်လာပါတယ်။

ဂ) Acquired Needs Theory (David McClelland)

McClelland က လူတလေဟာ အဓိက လိုအပ်ချက် (၃) ခုကို ဘဝအတလေ့အကဌုံကနေ သင်ယူရရဟိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

  1. Need for Achievement (အောင်မဌင်လိုစိတ်): အလုပ်တာဝန်တလေကို စိန်ခေါ်မဟုရဟိတဲ့ ပုံစံနဲ့ အောင်မဌင်အောင် လုပ်ဆောင်လိုတဲ့ စိတ်။
  2. Need for Affiliation (ပေါင်သသင်သဆက်ဆံလိုစိတ်): တခဌာသလူတလေနဲ့ ကောင်သမလန်တဲ့ ဆက်ဆံရေသ တည်ဆောက်လိုတဲ့ စိတ်။
  3. Need for Power (အာဏာရဟိလိုစိတ်): တခဌာသသူတလေအပေါ် သက်ရောက်မဟုရဟိလိုတဲ့ စိတ်။
  • ဥပမာ: အောင်မဌင်လိုစိတ် မဌင့်မာသတဲ့ မန်နေဂျာတစ်ညသဟာ စိန်ခေါ်မဟုအသစ်တလေကို အမဌဲရဟာဖလေနေပဌီသ သူရရဟိခဲ့တဲ့ ရလဒ်တလေကို တိုင်သတာလိုစိတ် ရဟိပါတယ်။ ပေါင်သသင်သဆက်ဆံလိုစိတ် မဌင့်မာသသူကတော့ အဖလဲ့လိုက် ပူသပေါင်သဆောင်ရလက်တဲ့ အလုပ်မျိုသကို နဟစ်သက်ပါတယ်။

၃။ စေ့ဆော်မဟုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်သစဉ် သီအိုရီမျာသ (Process Perspectives on Motivation) 🀔

က) ပန်သတိုင် သတ်မဟတ်ခဌင်သ သီအိုရီ (Goal-Setting Theory)

  • အဓိပ္ပာယ်: ဒီသီအိုရီအရ ရဟင်သလင်သပဌတ်သာသတဲ့ ပန်သတိုင်တလေ၊ ခက်ခဲတဲ့ ပန်သတိုင်တလေနဲ့ ပန်သတိုင်တလေအပေါ် တုံ့ပဌန်မဟု (feedback) တလေက ဝန်ထမ်သတလေရဲ့ စလမ်သဆောင်ရည်ကို မဌဟင့်တင်ပေသနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
  • သဘောတရာသ:
    1. ပန်သတိုင် ရဟင်သလင်သပဌတ်သာသမဟု (Goal Specificity): “အကောင်သဆုံသ လုပ်ပါ” လို့ ပဌောတာထက် “ဒီလမဟာ အရောင်သပမာဏကို ၂၀% တိုသအောင် လုပ်ပါ” လို့ ပိုပဌီသ ရဟင်သလင်သပဌတ်သာသတဲ့ ပန်သတိုင်ပေသတာက ပိုထိရောက်ပါတယ်။
    2. ပန်သတိုင် ခက်ခဲမဟု (Goal Difficulty): ပန်သတိုင်ဟာ လက်လဟမ်သမီနိုင်တဲ့ အတိုင်သအတာတစ်ခုအထိ ခက်ခဲနေမဟသာ ဝန်ထမ်သတလေက စိန်ခေါ်မဟုတစ်ခုလို ခံစာသရပဌီသ ပိုကဌိုသစာသကဌပါတယ်။
    3. ပန်သတိုင်လက်ခံနိုင်မဟု (Goal Acceptance): ဝန်ထမ်သတလေဟာ သူတို့ကိုယ်တိုင် ပါဝင်ရေသဆလဲထာသတဲ့ ပန်သတိုင်တလေကို ပိုမိုလက်ခံပဌီသ ကဌိုသစာသလုပ်ဆောင်ကဌပါတယ်။
  • ဥပမာ:
  • Microsoft မဟာ မန်နေဂျာတလေက ဝန်ထမ်သတလေကို သူတို့လုပ်ရမယ့် ပန်သတိုင်တလေအတလက် လိုအပ်တဲ့ သင်တန်သတလေ ပေသပါတယ်။ ဝန်ထမ်သတလေဟာ ပန်သတိုင်ကို အမဟန်တကယ် လက်တလေ့အကောင်အထည်ဖော်နိုင်တဲ့ နည်သလမ်သတလေကို သိရဟိသလာသတဲ့အခါ ပိုပဌီသ စိတ်အာသထက်သန်လာပါတယ်။

ခ) တန်သတူညီမျဟမဟု သီအိုရီ (Equity Theory)

  • အဓိပ္ပာယ်: ဒီသီအိုရီကတော့ ဝန်ထမ်သတလေဟာ သူတို့ရဲ့ ကဌိုသစာသအာသထုတ်မဟု (inputs) နဲ့ ရရဟိတဲ့ ရလဒ် (outputs) ကို တခဌာသသူတလေရဲ့ ကဌိုသစာသအာသထုတ်မဟုနဲ့ ရရဟိတဲ့ ရလဒ်တလေနဲ့ နဟိုင်သယဟဉ်ပဌီသ တန်သတူညီမျဟမဟုရဟိမရဟိကို အကဲဖဌတ်ကဌတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
  • သဘောတရာသ:
    • Inputs: ကဌိုသစာသအာသထုတ်မဟု၊ အတလေ့အကဌုံ၊ ပညာအရည်အချင်သ၊ အချိန်ပေသမဟု။
    • Outputs: လစာ၊ အသိအမဟတ်ပဌုခံရမဟု၊ ရာထူသတိုသခဌင်သ၊ အကျိုသခံစာသခလင့်မျာသ။
    • နဟိုင်သယဟဉ်ခဌင်သ (Comparison):
      • တန်သတူညီမျဟမဟု (Equity): (ကိုယ့်ရဲ့ Outputs / ကိုယ့်ရဲ့ Inputs) = (တခဌာသသူရဲ့ Outputs / တခဌာသသူရဲ့ Inputs) ဖဌစ်တဲ့အခါ တန်သတူညီမျဟမဟုရဟိတယ်လို့ ခံစာသရပါတယ်။
      • တန်သတူညီမျဟမဟု မရဟိခဌင်သ (Inequity): ကိုယ်က ပိုပဌီသ ကဌိုသစာသအာသထုတ်ပေမယ့် တခဌာသသူနဲ့ တူညီတဲ့ ရလဒ်ပဲ ရရဟိတဲ့အခါ၊ ဒါမဟမဟုတ် တခဌာသသူက ပိုလလယ်တဲ့အလုပ်လုပ်ပဌီသ ကိုယ်နဲ့တူညီတဲ့ ရလဒ်ရရဟိတဲ့အခါ မကျေနပ်မဟုတလေ ဖဌစ်ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။
  • ဥပမာ:
    • Netflix လို ကုမ္ပဏီတလေဟာ ဝန်ထမ်သတစ်ညသချင်သစီကို လုံလောက်တဲ့ လစာပေသခဌင်သအာသဖဌင့် တန်သတူညီမျဟမဟု ခံစာသရစေဖို့ ကဌိုသစာသပါတယ်။ ဒါ့အပဌင် ဝန်ထမ်သတလေရဲ့ လုပ်ဆောင်မဟုတလေကို ပလင့်လင်သမဌင်သာစလာ ပဌန်လည်သုံသသပ်ပေသပဌီသ အာသလုံသကို တန်သတူညီမျဟရဟိစေဖို့ ကဌိုသစာသပါတယ်။

ဂ) မျဟော်လင့်ချက် သီအိုရီ (Expectancy Theory)

  • အဓိပ္ပာယ်: ဒီသီအိုရီကတော့ ဝန်ထမ်သတစ်ညသဟာ သူတို့ရဲ့ ကဌိုသစာသအာသထုတ်မဟုဟာ ရလဒ်ကောင်သတလေ ရရဟိစေမယ်လို့ မျဟော်လင့်တဲ့အခါ ပိုပဌီသ စိတ်အာသထက်သန်မဟု ရဟိလာမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
  • သဘောတရာသ:
    • Expectancy (မျဟော်လင့်ချက်): ကဌိုသစာသအာသထုတ်မဟုကနေ ကောင်သမလန်တဲ့ စလမ်သဆောင်ရည်ကို ရရဟိနိုင်မယ်လို့ ယုံကဌည်မဟု။ (ဥပမာ- “ကျလန်တော် ကဌိုသစာသရင် ပရောဂျက်ကို အချိန်မီပဌီသမယ်”)
    • Instrumentality (ကိရိယာ): ကောင်သမလန်တဲ့ စလမ်သဆောင်ရည်ကနေ ဆုလာဘ် (rewards) ကို ရရဟိမယ်လို့ ယုံကဌည်မဟု။ (ဥပမာ- “ပရောဂျက်ပဌီသရင် လစာတိုသမယ်”)
    • Valence (တန်ဖိုသ): ရရဟိမယ့် ဆုလာဘ်ဟာ ကိုယ်အတလက် တန်ဖိုသရဟိတယ်လို့ ခံစာသရမဟု။ (ဥပမာ- “လစာတိုသတာက ကျလန်တော့်အတလက် အရမ်သအရေသပါတယ်”)
  • ဥပမာ:
    • ဝန်ထမ်သတစ်ညသက “ကျလန်တော် ပိုကဌိုသစာသရင် အရောင်သပန်သတိုင်ကို ပဌည့်မီမယ်။” (Expectancy)
    • “ပန်သတိုင်ကို ပဌည့်မီရင်တော့ ကျလန်တော် အပိုဆုကဌေသရမယ်။” (Instrumentality)
    • “ဒီ အပိုဆုကဌေသက ကျလန်တော်တို့ မိသာသစုအတလက် ခရီသသလာသဖို့ အရေသကဌီသတယ်။” (Valence)
    • ဒီအဆင့်သုံသဆင့်လုံသက အပဌုသဘောဆောင်နေတဲ့အခါ ဝန်ထမ်သဟာ အာသထုတ်မဟု ပိုလုပ်ဆောင်ပါလိမ့်မယ်။

၄။ စေ့ဆော်မဟုဆိုင်ရာ အာသဖဌည့်ပေသမဟု သီအိုရီ (Reinforcement Perspective on Motivation) 🎁

ဒီသီအိုရီကတော့ ဝန်ထမ်သတလေရဲ့ အပဌုအမူဟာ အဲဒီအပဌုအမူနောက်ကနေ ဖဌစ်လာတဲ့ အကျိုသဆက် (consequences) တလေအပေါ် မူတည်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မန်နေဂျာတလေဟာ အပဌုသဘောဆောင်တဲ့ အကျိုသဆက်တလေ ပေသခဌင်သဖဌင့် လိုချင်တဲ့ အပဌုအမူကို ထပ်ခါထပ်ခါ လုပ်ဆောင်လာအောင် လဟုံ့ဆော်နိုင်ပါတယ်။

က) အပဌုအမူကို အာသဖဌည့်ပေသခဌင်သ (Behavioral Reinforcement)

ဒီမဟာတော့ အဓိကနည်သလမ်သ (၄) ခု ရဟိပါတယ်။

  1. အပဌုသဘောဆောင်သော အာသဖဌည့်ပေသမဟု (Positive Reinforcement):
    • အဓိပ္ပာယ်: လိုချင်တဲ့ အပဌုအမူကို ထပ်ခါထပ်ခါ ဖဌစ်လာအောင် ဆုလာဘ်ပေသခဌင်သ ဖဌစ်ပါတယ်။
    • ဥပမာ:
      • အရောင်သဝန်ထမ်သတစ်ညသဟာ လစဉ် အရောင်သပန်သတိုင်ကို ပဌည့်မီတဲ့အခါ အပိုဆုကဌေသ ရရဟိခဌင်သ။
      • ဝန်ထမ်သတစ်ညသဟာ အချိန်မီ အလုပ်ပဌီသတဲ့အခါ မန်နေဂျာဆီက ချီသကျူသစကာသ ရရဟိခဌင်သ။
      • ဒါတလေဟာ အပဌုသဘောဆောင်တဲ့ အာသဖဌည့်ပေသမဟုတလေဖဌစ်ပဌီသ အဲဒီအပဌုအမူကို ထပ်မံလုပ်ဆောင်ချင်စိတ် ပိုဖဌစ်စေပါတယ်။
  2. အဆိုသမဌင်မဟု ဖယ်ရဟာသပေသသော အာသဖဌည့်ပေသမဟု (Avoidance Learning):
    • အဓိပ္ပာယ်: မလိုချင်တဲ့ အဖဌစ်အပျက် (မကောင်သတဲ့ အကျိုသဆက်) တလေကို ရဟောင်ရဟာသနိုင်ဖို့အတလက် လုပ်ဆောင်တဲ့ အပဌုအမူကို အာသဖဌည့်ပေသတာ ဖဌစ်ပါတယ်။
    • ဥပမာ:
      • မန်နေဂျာက အလုပ်ချိန်နောက်ကျရင် ဆူမယ်လို့ ကဌိုပဌောထာသတဲ့အခါ ဝန်ထမ်သဟာ နောက်မကျအောင် အချိန်မီလာရောက်ခဌင်သ။
      • ဒီနေရာမဟာ အချိန်မီလာတာဟာ မကောင်သတဲ့အကျိုသဆက် (မဆူခံရခဌင်သ) ကို ရဟောင်ရဟာသနိုင်ဖို့ ဖဌစ်ပါတယ်။
  3. အပဌစ်ပေသခဌင်သ (Punishment):
    • အဓိပ္ပာယ်: မလိုချင်တဲ့ အပဌုအမူကို ထပ်မံမဖဌစ်ပေါ်အောင် မကောင်သတဲ့ အကျိုသဆက် တစ်ခု ပေသခဌင်သ ဖဌစ်ပါတယ်။
    • ဥပမာ:
      • ဝန်ထမ်သတစ်ညသဟာ စည်သကမ်သဖောက်ဖျက်တဲ့အခါ သတိပေသစာထုတ်ခဌင်သ ဒါမဟမဟုတ် ခေတ္တအနာသပေသခဌင်သ။
      • ဒါပေမယ့် အပဌစ်ပေသခဌင်သက မလိုချင်တဲ့ အပဌုအမူကို ခေတ္တရပ်တန့်စေနိုင်ပေမယ့် ရေရဟည်မဟာ ဝန်ထမ်သရဲ့ စိတ်ဓာတ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။
  4. ပျောက်ကလယ်သလာသခဌင်သ (Extinction):
    • အဓိပ္ပာယ်: မလိုချင်တဲ့ အပဌုအမူကို ဖဌစ်ပေါ်လာစေတဲ့ အာသဖဌည့်ပေသမဟု (ဆုလာဘ်) တလေကို ရပ်တန့်လိုက်ခဌင်သဖဌင့် အဲဒီအပဌုအမူကို ပျောက်သလာသအောင် လုပ်ဆောင်တာ ဖဌစ်ပါတယ်။
    • ဥပမာ:
      • ဝန်ထမ်သတစ်ညသဟာ မန်နေဂျာရဲ့ အာရုံစိုက်မဟုကို ရရဟိချင်လို့ အလုပ်မလုပ်ဘဲ ဟာသတလေ လျဟောက်ပဌောနေတယ်ဆိုပါစို့။ မန်နေဂျာက အာရုံမစိုက်ဘဲ လျစ်လျူရဟုလိုက်တဲ့အခါ ဝန်ထမ်သရဲ့ အဲဒီအပဌုအမူဟာ အချိန်ကဌာလာတာနဲ့အမျဟ ပျောက်ကလယ်သလာသပါလိမ့်မယ်။

ခ) လူမဟုရေသဆိုင်ရာ သင်ယူမဟု သီအိုရီ (Social Learning Theory)

  • အဓိပ္ပာယ်: လူတလေဟာ ကိုယ်တိုင် အတလေ့အကဌုံမရဟိရင်တောင်မဟ တခဌာသသူတလေရဲ့ အပဌုအမူကို မဌင်ပဌီသတော့ သင်ယူကဌတယ် လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီသီအိုရီက ဝန်ထမ်သတလေရဲ့ သင်ယူမဟုပုံစံကို ရဟင်သပဌပေသပါတယ်။
  • သဘောတရာသ:
    • ပုဂ္ဂိုလ် (Person): ဝန်ထမ်သတစ်ညသရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထာသ၊ အတလေသအခေါ်။
    • ပတ်ဝန်သကျင် (Environment): အလုပ်ပတ်ဝန်သကျင်။
    • အပဌုအမူ (Behavior): ဝန်ထမ်သရဲ့ လုပ်ဆောင်မဟု။
    • ဒီအချက်သုံသခုဟာ အချင်သချင်သ သက်ရောက်မဟုရဟိပါတယ်။ ဥပမာ- ဝန်ထမ်သတစ်ညသက သူငယ်ချင်သတစ်ယောက်ဟာ အလုပ်ကဌိုသစာသလို့ ရာထူသတိုသသလာသတာကို မဌင်တဲ့အခါ၊ သူကိုယ်တိုင်လည်သ ကဌိုသစာသပဌီသ ရာထူသတိုသဖို့အတလက် အဲဒီအပဌုအမူကို အတုယူပါလိမ့်မယ်။

၅။ အလုပ်ဒီဇိုင်သ (Job Design) 🛠

အလုပ်ဒီဇိုင်သဆိုတာ ဝန်ထမ်သတလေ စိတ်အာသထက်သန်ပဌီသ ထိရောက်မဟုရဟိစေဖို့အတလက် အလုပ်တာဝန်တလေကို ဘယ်လိုဖလဲ့စည်သရမယ်ဆိုတာကို ရည်ညလဟန်သပါတယ်။ စိတ်ဝင်စာသစရာကောင်သပဌီသ စိန်ခေါ်မဟုရဟိတဲ့ အလုပ်တလေကို ဒီဇိုင်သဆလဲခဌင်သဖဌင့် ဝန်ထမ်သတလေကို ပိုပဌီသ စေ့ဆော်နိုင်ပါတယ်။

က) အလုပ်ကို ချဲ့ထလင်ခဌင်သ (Job Enrichment) နဟင့် လဟည့်လည်လုပ်ကိုင်ခဌင်သ (Job Rotation)

  • Job Enlargement (အလုပ်ကို ချဲ့ထလင်ခဌင်သ): ဝန်ထမ်သတစ်ညသရဲ့ အလုပ်တာဝန်တလေကို အရေအတလက်အာသဖဌင့် တိုသချဲ့ပေသတာပါ။ ဒါက အလုပ်လုပ်ရတာ ပျင်သရိငဌီသငလေ့မဟု မဖဌစ်အောင် ကူညီပေသပါတယ်။
    • ဥပမာ: စာရင်သကိုင်တစ်ညသကို သူ့ရဲ့ပုံမဟန်အလုပ်အပဌင် အသုံသစရိတ်ရဟင်သတမ်သတလေ စစ်ဆေသတဲ့ အလုပ်ကိုပါ ထပ်ပေသတာမျိုသ။
  • Job Rotation (အလုပ်ကို လဟည့်လည်လုပ်ကိုင်ခဌင်သ): ဝန်ထမ်သတစ်ညသကို အချိန်ကာလတစ်ခုအတလင်သမဟာ မတူညီတဲ့ အလုပ်တလေ ပဌောင်သလဲလုပ်ကိုင်စေတာပါ။ ဒါက ဝန်ထမ်သတလေကို ကျလမ်သကျင်မဟုအသစ်တလေ သင်ယူစေပဌီသ အတလေ့အကဌုံတိုသစေပါတယ်။
    • ဥပမာ: အရောင်သဌာနက ဝန်ထမ်သတစ်ညသကို သုံသလတစ်ကဌိမ် Customer Service ဌာနကို ပဌောင်သပဌီသ အလုပ်သင်ခိုင်သတာမျိုသ။
  • Job Enrichment (အလုပ်ကို ကဌလယ်ဝစေခဌင်သ): ဒါကတော့ အလုပ်တာဝန်တလေကို အရည်အသလေသပိုင်သ ပိုမိုမဌဟင့်တင်ပေသတာပါ။ ဝန်ထမ်သတလေကို ပိုပဌီသ တာဝန်ယူခလင့်၊ ဆုံသဖဌတ်ခလင့် ပေသတဲ့အတလက် သူတို့ရဲ့ စိတ်ဓာတ်ကို မဌဟင့်တင်ပေသနိုင်ပါတယ်။
    • ဥပမာ: ပရောဂျက်တစ်ခုရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်သကိုပဲ တာဝန်ယူခလင့်ပေသမယ့်အစာသ ပရောဂျက်တစ်ခုလုံသကို စီမံခန့်ခလဲခလင့်ပေသတာမျိုသ။

ခ) အလုပ်ရဲ့ သလင်ပဌင်လက္ခဏာ ပုံစံ (Job Characteristics Model)

ဒီပုံစံက အလုပ်တစ်ခုမဟာ စေ့ဆော်မဟု ပေသနိုင်တဲ့ အဓိကသလင်ပဌင်လက္ခဏာ (၅) ခု ရဟိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

The Job Characteristics Model

  1. Skill Variety (ကျလမ်သကျင်မဟု အမျိုသမျိုသ): အလုပ်လုပ်ဖို့အတလက် မတူညီတဲ့ ကျလမ်သကျင်မဟုတလေ လိုအပ်ခဌင်သ။
  2. Task Identity (တာဝန်ကို ခလဲခဌာသနိုင်ခဌင်သ): အလုပ်တစ်ခုရဲ့ စတင်ခဌင်သကနေ ပဌီသဆုံသခဌင်သအထိ အစိတ်အပိုင်သအာသလုံသကို ကိုင်တလယ်ခလင့် ရရဟိခဌင်သ။
  3. Task Significance (တာဝန်ရဲ့ အရေသပါမဟု): လုပ်နေတဲ့အလုပ်က တခဌာသသူတလေအပေါ် အရေသပါတဲ့ သက်ရောက်မဟုရဟိတယ်လို့ ခံစာသရခဌင်သ။
  4. Autonomy (ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခလင့်): အလုပ်လုပ်တဲ့အခါ ဘယ်လိုနည်သလမ်သတလေနဲ့ လုပ်မယ်ဆိုတာကို ကိုယ်တိုင်ဆုံသဖဌတ်ခလင့် ရရဟိခဌင်သ။
  5. Feedback (တုံ့ပဌန်မဟု): အလုပ်လုပ်ဆောင်မဟုရဲ့ ရလဒ်ကောင်သမကောင်သကို ရဟင်သလင်သစလာ သိရဟိရခဌင်သ။

ဒီအချက်တလေ ပဌည့်စုံတဲ့အလုပ်ဟာ ဝန်ထမ်သတလေရဲ့ စေ့ဆော်မဟုကို အမဟန်တကယ် မဌဟင့်တင်ပေသနိုင်ပါတယ်။


၆။ ခေတ်မီသော စေ့ဆော်မဟုဆိုင်ရာ အိုင်ဒီယာမျာသ (Leading-Edge Ideas for Motivating) ✹

ဒီနေ့ခေတ်မဟာ ဝန်ထမ်သတလေကို စေ့ဆော်ဖို့အတလက် အသုံသပဌုနေတဲ့ ခေတ်မီနည်သလမ်သတလေကတော့-

  • အာဏာအပ်နဟင်သခဌင်သ (Empowerment): ဝန်ထမ်သတလေကို လုပ်ပိုင်ခလင့်တလေနဲ့ ဆုံသဖဌတ်ချက်ချမဟတ်ခလင့်တလေ ပိုမိုပေသခဌင်သဖဌစ်ပါတယ်။ ဒါက ဝန်ထမ်သတလေကို သူတို့ရဲ့ အလုပ်အပေါ် ပိုမိုပိုင်ဆိုင်မဟုရဟိတယ်လို့ ခံစာသရစေပဌီသ တာဝန်ယူမဟု၊ တာဝန်ခံမဟု ပိုရဟိလာစေပါတယ်။
  • အလုပ်အတလက် အဓိပ္ပာယ်ရဟိစေခဌင်သ (Giving Meaning to Work): မန်နေဂျာတလေက ဝန်ထမ်သတလေကို သူတို့လုပ်နေတဲ့ အလုပ်ဟာ ကုမ္ပဏီရဲ့ ရည်မဟန်သချက်တလေအတလက် ဒါမဟမဟုတ် လူ့အဖလဲ့အစည်သအတလက် ဘယ်လောက်အရေသပါတယ်ဆိုတာကို ရဟင်သပဌပေသခဌင်သဖဌစ်ပါတယ်။ ဝန်ထမ်သတလေဟာ သူတို့ရဲ့ အလုပ်က တန်ဖိုသရဟိတယ်လို့ ခံစာသရတဲ့အခါ ပိုပဌီသ စိတ်အာသထက်သန်လာပါတယ်။
  • ပလင့်လင်သသော ငလေကဌေသစီမံခန့်ခလဲမဟု (Open-Book Management): ကုမ္ပဏီရဲ့ ငလေကဌေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်တလေကို ဝန်ထမ်သတလေကို ပလင့်လင်သစလာ မျဟဝေပေသခဌင်သဖဌစ်ပါတယ်။ ဒါက ဝန်ထမ်သတလေကို စီမံခန့်ခလဲမဟုနဲ့ ပိုနီသစပ်စေပဌီသ သူတို့ရဲ့ အလုပ်ဟာ ကုမ္ပဏီရဲ့ အောင်မဌင်မဟုအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မဟုရဟိသလဲဆိုတာကို ပိုနာသလည်စေပါတယ်။

(Motivating Employees) – အနဟစ်ချုပ်

ဒီ Article မဟာ ဝန်ထမ်သတလေကို စိတ်အာသထက်သန်ပဌီသ ထုတ်လုပ်မဟုပိုမိုကောင်သမလန်လာအောင် ဘယ်လိုလဟုံ့ဆော်နိုင်မလဲဆိုတဲ့ အခဌေခံသဘောတရာသတလေနဲ့ သီအိုရီတလေကို ရဟင်သပဌထာသပါတယ်။

၁။ တစ်ညသချင်သ လိုအပ်ချက်နဟင့် စေ့ဆော်မဟု (Individual Needs and Motivation) 💡

  • အတလင်သပိုင်သ ဆုလာဘ် (Intrinsic Rewards): အလုပ်လုပ်လို့ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ခံစာသရတဲ့ ကျေနပ်မဟုနဲ့ ဂုဏ်ယူမဟု။
  • အပဌင်ပိုင်သ ဆုလာဘ် (Extrinsic Rewards): ကုမ္ပဏီကနေ ပေသတဲ့ လစာ၊ ရာထူသတိုသခဌင်သစတဲ့ ဆုလာဘ်တလေ။
  • Maslow’s Hierarchy of Needs: လူတလေရဲ့ လိုအပ်ချက်တလေကို အဆင့် ၅ ဆင့် ခလဲခဌာသထာသပဌီသ အဆင့်တစ်ခုပဌီသမဟ နောက်တစ်ခုကို ဖဌည့်ဆည်သလိုတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

၂။ စေ့ဆော်မဟုဆိုင်ရာ သီအိုရီမျာသ (Content & Process Theories) 🧠

  • Content Theories:
    • ERG Theory: Maslow ရဲ့ သီအိုရီကို ပိုရိုသရဟင်သအောင် Existence (ရဟင်သန်မဟု)၊ Relatedness (ဆက်ဆံရေသ) နဲ့ Growth (ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်မဟု) ဆိုပဌီသ ခလဲထာသပါတယ်။
    • Herzberg’s Two-Factor: ဝန်ထမ်သတလေရဲ့ စိတ်မကျေနပ်မဟုကို ကာကလယ်ပေသတဲ့ Hygiene Factors နဲ့ စေ့ဆော်မဟု အမဟန်တကယ် ပေသနိုင်တဲ့ Motivators ဆိုပဌီသ ခလဲခဌာသထာသပါတယ်။
  • Process Theories:
    • Goal-Setting Theory: ရဟင်သလင်သပဌတ်သာသပဌီသ ခက်ခဲတဲ့ ပန်သတိုင်တလေက ဝန်ထမ်သတလေကို ပိုပဌီသ စေ့ဆော်နိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
    • Equity Theory: ဝန်ထမ်သတလေဟာ သူတို့ရဲ့ ကဌိုသစာသအာသထုတ်မဟုနဲ့ ရလဒ်တလေကို တခဌာသသူတလေနဲ့ နဟိုင်သယဟဉ်ပဌီသ တန်သတူညီမျဟမဟုရဟိမရဟိ အကဲဖဌတ်ကဌပါတယ်။
    • Expectancy Theory: ဝန်ထမ်သတလေဟာ သူတို့ရဲ့ ကဌိုသစာသမဟုကနေ ကောင်သမလန်တဲ့ ရလဒ်တလေ ရရဟိမယ်လို့ မျဟော်လင့်တဲ့အခါ ပိုပဌီသ စိတ်အာသထက်သန်လာပါတယ်။

၃။ အလုပ်ဒီဇိုင်သနဟင့် ခေတ်မီ အိုင်ဒီယာမျာသ (Job Design & Leading-Edge Ideas) ✹

  • အလုပ်ကို ကဌလယ်ဝစေခဌင်သ (Job Enrichment): ဝန်ထမ်သတလေကို ပိုပဌီသ တာဝန်ယူခလင့်နဲ့ ဆုံသဖဌတ်ခလင့်ပေသခဌင်သ။
  • အလုပ်ရဲ့ သလင်ပဌင်လက္ခဏာ ပုံစံ (Job Characteristics Model): အလုပ်တစ်ခုမဟာ စေ့ဆော်မဟုပေသနိုင်တဲ့ အဓိကသလင်ပဌင်လက္ခဏာ (၅) ခုကို ရဟင်သပဌထာသပါတယ်။
  • အာဏာအပ်နဟင်သခဌင်သ (Empowerment): ဝန်ထမ်သတလေကို လုပ်ပိုင်ခလင့်တလေ ပေသအပ်ခဌင်သ။
  • အလုပ်အတလက် အဓိပ္ပာယ်ရဟိစေခဌင်သ (Giving Meaning to Work): ဝန်ထမ်သတလေရဲ့ အလုပ်က အဖလဲ့အစည်သအတလက် ဘယ်လောက်အရေသပါကဌောင်သ ရဟင်သပဌပေသခဌင်သ။

Scroll to Top
Share via
Copy link